Κυριακή 17 Φεβρουαρίου 2013

"Ο χειμώνας"
(Προσέγγιση της εποχής μέσα από έργα τέχνης)
Συντάκτρια: Φαρδή Κυριακή.

Ο πίνακας "Η Κίσσα" του Claude Monet.


Η "Κίσσα" είναι ένας αρκετά γνωστός πίνακας του Γάλλου ιμπρεσιονιστή ζωγράφου Claude Monet (1840-1926). Αναπαριστά ένα λευκό χειμωνιάτικο τοπίο. Στο δεξί μέρος του πίνακα υπάρχει ο φράχτης της αυλής του σπιτιού πάνω στον οποίο στέκεται ένα μοναχικό πουλί. Το λευκό χρώμα του έργου κυριαρχεί, ενώ με βάση αυτό το χρώμα δημιουργούνται διάφορες αποχρώσεις του γκρι, του γαλάζιου και του κίτρινου. 

Ο πίνακας μπορεί να αξιοποιηθεί παιδαγωγικά για το σχεδιασμό ενός σχέδιου διδασκαλίας μίας ή περισσοτέρων διδακτικών ενοτήτων στο πλαίσιο της προσχολικής αγωγής. Οι γενικοί σκοποί και στόχοι του σχεδίου αυτού θα μπορούσαν να ήταν: 1) η προσέγγιση της εποχής του χειμώνα, 2) η διερεύνηση του λευκού χρώματος, 3) γνωριμία με έργα μεγάλων ζωγράφων του 20ου αι, 4) γνωριμία με τα εκφραστικά μέσα των ιμπρεσιονιστών, 5) γνωριμία με τα πουλιά του χειμώνα.

Η διδακτική προσέγγιση του πίνακα στο πλαίσιο της προσχολικής αγωγής και εκπαίδευσης μπορεί να γίνει με τις μεθόδους της διερευνητικής παρατήρησης και των ερωτήσεων απαντήσεων. Δηλαδή:  
Στάδιο 1ο:
Τα παιδιά παρατηρούν την εικόνα και λένε τι βλέπουν. 
 Στάδιο 2ο:
Στη συνέχεια διατυπώνουν απορίες σχετικά με την εικόνα (μιλάνε για ό,τι δεν καταλαβαίνουν και δίνονται σχετικές απαντήσεις στις απορίες τους). 
 Στάδιο 3ο:
Ακολουθεί σχετική συζήτηση. Χαρακτηριστικές ερωτήσεις:

1) Με ποια χρώματα ζωγράφισε ο ζωγράφος τον πίνακα;

2) Γιατί χρησιμοποίησε αυτά τα χρώματα;

3) Ποιο είναι το κυρίαρχο χρώμα και γιατί;

4) Ποια εποχή δείχνει ο πίνακας;

5) Με ποιον τρόπο ο ζωγράφος απεικονίζει την εποχή;

6) Περιγράψτε τα δέντρα του πίνακα.

7) Υπάρχει κάτι ζωντανό στον πίνακα; Κάποιος άνθρωπος, κάποιο ζώο;

8) Που βρίσκεται το πουλάκι του πίνακα;

9) Τι πουλάκι είναι;

10) Πώς να νοιώθει άραγε εκεί που κάθεται;

11) Τι να θέλει να κάνει μετά;

12) Εσείς εάν ήσασταν στη θέση του πώς θα νοιώθατε και τι θα θέλατε να κάνετε μετά; 

Στάδιο 4ο:
Αξιολόγηση του σχεδίου διδασκαλίας από τα ίδια τα παιδιά είτε με τη μορφή δημιουργίας εννοιολογικού χάρτη με τις γνώσεις και τις ιδέες τους σχετικά με τον πίνακα, είτε με τη συμπλήρωση ανοιχτού φύλλου εργασίας (μου αρέσει-δε μου αρέσει ο πίνακας με χαμογελαστές ή λυπημένες φατσούλες, ζωγραφίζω κάτι που μου αρέσει από τον πίνακα). 

Πηγές:

 Βιβλιογραφία
Αντωνοπούλου-Κουλούρη, Ο. (1985). Αισθητική Αγωγή του Παιδιού. Αθήνα: Δίπτυχο.
Γιαφφέ, Χ. & Ρότερς, Ε. (1984). Η ζωγραφική στον 20ο αιώνα. Αθήνα: Νεφέλη.
Καπουλίτσα-Τρούλλου, Θ. (2006). Εικαστικές Προσεγγίσεις στην Προσχολική Ηλικία. Θεσσαλονίκη: Γράφημα.
Χέρμπερτ, Ρ. (1978). Ιστορία της Μοντέρνας Ζωγραφικής. Αθήνα: Υποδομή.

Ηλεκτρονικές πηγές

Παρασκευή 11 Ιανουαρίου 2013

Χιονάνθρωπος
συντάκτρια Κυριακή Φαρδή

Το βιβλίο "Ο Χιονάνθρωπος και το κορίτσι" (συγγραφέας Ευγένιος Τριβιζάς) εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1983 (εκδ. Κέδρος). Αναφέρεται στην ιστορία ενός κοριτσιού που φτιάχνει έναν χιονάθρωπο και του ζητάει να ζήσει για πάντα, να μη λιώσει ποτέ. Ο χιονάνθρωπος Τουρτούρι για να τηρήσει την υπόσχεση που έδωσε στη φίλη του μαθαίνει ότι πρέπει να πάει στον Βόρειο Πόλο. Ξεκινάει, λοιπόν, ένα μεγάλο ταξίδι με πολλές περιπέτειες.

Εινογράφηση Αλέξης Κυριτσόπουλος


Το 1995 ο Νότης Μαυρουδής μελοποίησε τους στίχους που έγραψε ο Ευγένιος Τριβιζάς και η Νανά Νικολάου αποδίδοντας την ιστορία σε ποιήματα που έγιναν τραγούδια (σχετικός ηλεκτρονικός σύνδεσμος εδώ).


Το 2010 η ιστορία αυτή έγινε θεατρική παράσταση σε σκηνοθεσία Γιάννη Παρασκευόπουλου. 


Οι προηγούμενες πληροφορίες προσφέρουν πολύτιμο υλικό για διδακτική αξιοποίηση στο νηπιαγωγείο. Μία σειρά δραστηριοτήτων μπορούν να σχεδιαστούν με κεντρικό άξονα την αφήγηση της ιστορίας σε συνέχειες (για παράδειγμα σε μία πρώτη δραστηριότητα αφηγούμαστε στα παιδιά περιληπτικά την ιστορία, αναφέρουμε τους βασικούς ήρωες οπτικοποιώντας την αφήγησή μας με τη βοήθεια της εικονογράφησης του βιβλίου και εξηγούμε ότι μπορούμε να διαβάσουμε τις επιμέρους ιστορίες, δηλαδή τα κεφάλαια του βιβλίου με τη σειρά το ένα μετά το άλλο σε διαφορετικές ώρες και μέρες, αρκεί να το θέλουν τα παιδιά). Κάποιες ιστορίες μπορούν να δραματοποιηθούν και να εμπλουτιστούν με τα τραγούδια του Νότη Μαυρουδή τα οποία μπορούν, βέβαια, να ακούσουν τα παιδιά σε επιμέρους ανεξάρτητες δραστηριότητες. 


Οι χειροτεχνίες και η ζωγραφική χιονάθρωπου προσφέρουν, επίσης, την ευκαιρία για διαθεματική ανάπτυξη. Εάν για παράδειγμα κατασκευάσουμε έναν χιονάθρωπο με τρεις κύκλους (δύο μεγάλους και έναν μικρό) μπορούμε να συνδέσουμε το θέμα μας με τις μαθηματικές έννοιες πάνω κάτω, μικρό μεγάλο, με την αρίθμηση και να κάνουμε απλούς υπολογισμούς (πόσοι είναι οι μεγάλοι κύκλοι; πόσοι οι μικροί; που βρίσκεται ο μικρός κύκλος;  πόσοι είναι όλοι μαζί; κ.ά.). Δραστηριότητες γλωσσικής ανάπτυξης συσχετίζονται με τη γραφή της λέξης "χιονάνθρωπος" πάνω στις χειροτεχνίες των παιδιών, τη δημιουργία μικρών αφηγήσεων με αφορμή την ιστορία από τα ίδια τα παιδιά κ.ά.

Παράδειγμα χειροτεχνίας-ζωγραφικής χιονάθρωπων με τρεις κύκλους

 
     "Ταξιδάκι θα σε πάω
σ' ό,τι ωραίο αγαπάω
ταξιδάκι στα όνειρά μου
την ελπίδα τη χαρά μου.....

Τουρτούρι από χιόνι
του χειμώνα χελιδόνι
Τουρτούρι.............
η αγάπη να το ξέρεις 
φέρνει γούρι"


(Ευγένιος Τριβιζάς)  
   

Δευτέρα 7 Ιανουαρίου 2013

"Χειμώνας"

Το εκπαιδευτικό video που υπάρχει στον επόμενο σύνδεσμο δημιουργήθηκε από τη νηπιαγωγό Κυριακή Φαρδή και αξιοποιεί σύγχρονες τεχνολογίες με γενικό στόχο τη γνωριμία των μικρών παιδιών (νηπιαγωγείου, πρώτης τάξης δημοτικού σχολείου) με την εποχή του χειμώνα.

Επιμέρους στόχοι: α) γνωριμία με τους μήνες του χειμώνα, β) με καιρικά φαινόμενα που παρατηρούνται αυτή την εποχή, γ) φωνολογική ενημερότητα των παιδιών καθώς μπορούν να αναγνωρίσουν τις λέξεις που υπάρχουν ως λεζάντες στις εικόνες του video και γ) αισθητική καλλιέργεια (γνωριμία με μεγάλους συνθέτες: Vivaldi).

Για να δείτε το video πατήστε εδώ

 

Σάββατο 22 Δεκεμβρίου 2012

Χριστουγεννιάτικες Ευχές
(Κατασκευή με γύψο)
Συντάκτρια Κυριακή Φαρδή


Κατασκευάζουμε χριστουγεννιάτικα στολίδια από γύψο με σκοπό να τα τοποθετήσουμε σε ένα πουγκάκι μαζί με ένα τυλιγμένο χαρτάκι το οποίο περιέχει χριστουγεννιάτικες ευχές από όλο τον κόσμο. Σ' αυτήν την ανάρτηση θα δείξουμε την πορεία κατασκευής και το αποτέλεσμα. Ας αφεθούμε, λοιπόν, στη μαγεία των Χριστουγέννων για να μπορέσουμε να τη μεταδώσουμε στα παιδιά!

Σε μία λεκάνη μίας χρήσης (την οποία θα πετάξουμε με το γύψο που θα μείνει μέσα επειδή δεν μπορούμε να την πλένουμε για να μην βουλώσουν οι σωληνώσεις του σπιτιού μας ή του σχολείου μας) διαλύουμε τη σκόνη του γύψου σε νερό και ανακατεύουμε μέχρι να γίνει ένας πολτός.

Τοποθετούμε τον γύψο σε καλούπια με χριστουγεννιάτικα θέματα όπως αγγελάκια, δώρα, χιονονιφάδες κ.ά. Επίσης, βάζουμε σε κατάλληλο σημείο ένα σκοινάκι ώστε όταν ετοιμαστούν να μπορέσουμε να τα κρεμάσουμε. Τα αφήνουμε να στεγνώσουν τρεις-τέσσερις μέρες σε θερμοκρασία περιβάλλοντος.








Στη συνέχεια βγάζουμε από τα καλούπια τα στολίδια και τα αφήνουμε ακόμη λίγες ώρες ή λίγες μέρες να στεγνώσουν καλύτερα σε θερμοκρασία περιβάλλοντος.







Βάφουμε τα στολίδια με χρυσή τέμπερα. 








Ετοιμάζουμε τις ευχές των Χριστουγέννων σε ένα μικρό κομμάτι χαρτί.
 



Οι ευχές σε διάφορες γλώσσες του κόσμου
Καλά Χριστούγεννα


Merry Christmas
(Αγγλικά)
Joyeux Noël
(Γαλλικά)
Buon Natale
(Ιταλικά)
Feliz Navidad
(Ισπανικά)
Gëzuar Krishtlindjet
(Αλβανικά)
С Рождеством
(Ρωσικά)
Срећан Божић
(Σέρβικα)
Crăciun fericit
(Ρουμάνικα)
Wesołych Świąt
(Πολωνικά)


 

 
Σε ένα πουγκάκι τοποθετούμε δύο χριστουγεννιάτικα στολίδια και το χαρτάκι με τις ευχές των Χριστουγέννων τυλιγμένο με κόκκινη κορδέλα.










Στολίζουμε το δέντρο μας με τα χειροποίητα χριστουγεννιάτικα στολίδια.

 








Καλές γιορτές!!! 



   

   

Σάββατο 8 Δεκεμβρίου 2012

Κάθε εικόνα αφηγείται μία ιστορία (Συνέχεια της προηγούμενης ανάρτησης "Το όνειρο του Γιόμο")

"Οι αναπαραστάσεις μιας ιστορίας"
Συντάκτρια Κυριακή Φαρδή

Η σημερινή δημοσίευση δεν έχει σκοπό να αναφερθεί σε παιδαγωγικές πρακτικές και θεωρητικές προσεγγίσεις όπως οι προηγούμενες, αλλά σε ένα πραγματικό περιστατικό. Το περιστατικό αυτό θα μας δώσει την ευκαιρία να σκεφτούμε τη μεγάλη σημασία που έχουν οι αναπαραστάσεις (νοητικές, εικονιστικές, ακουστικές, απτικές κ.ά.) στη σκέψη των παιδιών. Στη συγκεκριμένη περίπτωση η αναπαράσταση από ένα μικρό παιδί του νηπιαγωγείου μας βοηθά να κατανοήσουμε τις ικανότητες και δεξιότητες αλλά, κυρίως, μας υπενθυμίζει τη μεγάλη ευθύνη που έχουμε σχετικά με τα ερεθίσματα που δίνουμε σε κάθε παιδί ώστε να ενεργοποιηθεί η φαντασία του και να αυξηθεί η δημιουργικότητά του.
Στην προηγούμενη ανάρτηση με τίτλο "Το όνειρο του Γιόμο" αναφερθήκαμε στον τρόπο διδακτικής αξιοποίησης μίας ιστορίας από την Γκάνα της Αφρικής η οποία βρίσκεται δημοσιευμένη στο βιβλίο "Παραμύθια από την Αφρική" (Επιμ. Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου Λ, Εικονογράφηση Φουντουκλής Α., (2002), Παραμύθια από την Αφρική, Αθήνα: Πατάκη). Επίσης, αναφερθήκαμε στην εικονογράφηση του βιβλίου από τον Φουντουκλή, Α., κι αυτό δεν έγινε τυχαία, επειδή κάθε εικόνα αυτής της ιστορίας αφηγείται από μόνη της μία νέα αυτόνομη ιστορία. Στο βιβλίο, λοιπόν, εκτός από την εικόνα του Γιόμο (βλ. προηγούμενη ανάρτηση) υπάρχουν πολλές άλλες μία από τις οποίες δείχνει τον Γιόμο να ψαρεύει.

Ο Γιόμο που ψαρεύει (Φουντουκλής, Α.)



Την εικόνα αυτή όπως και όλες τις άλλες είδαμε και περιγράψαμε παράλληλα με την αφήγηση του κειμένου στο νηπιαγωγείο, όπως συνηθίζεται. Την εικόνα αυτή συγκράτησε στη μνήμη του ένα από τα παιδιά της ομάδας μας και αναπαράστησε στο σπίτι του το απόγευμα (για ευνόητους λόγους δε δημοσιεύονται τα στοιχεία του παιδιού). Το εντυπωσιακό είναι ότι δεν είχε μαζί του το βιβλίο οπότε δεν έβλεπε την εικόνα. Επίσης, ένα άλλο εντυπωσιακό στοιχείο του περιστατικού είναι ότι δε του ζητήθηκε να αναπαραστήσει τη ζωγραφιά αλλά το έκανε μόνο του ως μία δημιουργική δραστηριότητα στο σπίτι.

Η ζωγραφιά του παιδιού
Τι μπορούμε να μάθουμε εμείς από τη ζωγραφιά του/της;   
1. Η ιστορία και η εικονογράφησή της επέδρασε με τέτοιο τρόπο ώστε να αυξήσει τη φαντασία και τη δημιουργικότητα του παιδιού.
2. Η αναπαράσταση της εικόνας ακολουθεί τα στοιχεία της αρχικής ζωγραφιάς (ο Γιόμο είναι αριστερά και ψαρεύει, στο κέντρο είναι ο φοίνικας, δεξιά βρίσκεται το σπίτι του).
3. Η αναπαράσταση του παιδιού έχει στοιχεία από την καθημερινή ζωή της δικής του χώρας και όχι της χώρας του Γιόμο (το χορτάρι είναι πράσινο, το σπίτι είναι χτισμένο, έχει τζάκι με καμινάδα). Αυτά τα στοιχεία δείχνουν το μεγάλο ρόλο που παίζει το περιβάλλον του παιδιού στη μαθησιακή διαδικασία και τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να ενσωματωθούν στις νοητικές και εικονιστικές αναπαραστάσεις. Δείχνουν, επίσης, το δρόμο στους ενήλικες (γονείς, εκπαιδευτικούς) για να αξιοποιούν με θετικό για το παιδί τρόπο τις ιδέες και τα νοητικά σχήματα που έχει για τον κόσμο ώστε να το βοηθούν να τις αναπτύσσει και να τις εξελίσσει.

Το πιο σημαντικό, βέβαια, στοιχείο που δίνει η αναπαράσταση αυτής της ζωγραφιάς για την αξιολόγηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι ότι το παιδί παρακολούθησε με ενδιαφέρον την ιστορία, την "άκουσε" και την "είδε" και θέλησε να την αποδώσει με το δικό του μοναδικό τρόπο.